دلم مي خواهد از زندگي بنويسم. از بارش برف سپيدي که شهر را در بر گرفته، از کوه بلند سپيدي که زيبائيش رخ مي‌نمايد. از درخت‌هاي سفيد پوش شده…

مي‌داني اصلا دلم مي‌خواهد از تلاش بنويسم. از کار و شکوفائي و پويائي بنويسم. دلم مي‌خواهد از خيلي چيزها بنويسم. دلم مي‌کشد گاهي از عشق بنويسم. از دوستي و از نيرويي که دوستي‌ها مي بخشند.

روزهاي سياهيست، اما. مي‌داني؟ هر کدام را مي‌خواهم در بر کشم سياهي اين روزها بدجور خودش را به رخ مي‌کشد. درد بدجور گوشه‌ي اين روزهاي زندگي ما نشسته.

 دريغ از اميد که روز به روز رنگ مي‌بازد. دريغ و درد از اين همه سياهي از اين همه عشق که بر باد ميشود.

سکوت و انتظار، همراهان هميشگي مايند، اين روزها. خوب مي‌بينم مردمي که فرهنگشان در انتظار خلاصه مي‌شود، اين روزها هر روز بيش از پيش اميد مي‌بازند.

سقوط را مي‌بينم. سقوط مدام را اين روزها با طعم گس هميشگي انتظار مي‌بينم و مي‌چشم. در حال فرو رفتنيم. به دستور و بخشنامه نيست. به تهديد و خط و نشان نيست. داريم غرق مي‌شويم. در اين فضاي مسموم داريم فرو مي‌رويم. گوش کن صداي خس خس گلوها را مي‌شنوي؟ صداي نفس هاي به شماره افتاده؟

]]> http://deraak.wordpress.com/2012/01/22/%d8%af%d8%b1%d9%8a%d8%ba%d8%a7-%d8%b9%d8%b4%d9%82-%da%a9%d9%87-%d8%a8%d8%b1-%d8%a8%d8%a7%d8%af-%d8%b4%d8%af/feed/ 0 deraak http://deraak.wordpress.com/2012/01/18/sham11/ http://deraak.wordpress.com/2012/01/18/sham11/#comments Wed, 18 Jan 2012 03:54:52 +0000 deraak http://deraak.wordpress.com/?p=824 ]]> پچپچه را
از آنگونه
سر به‌هم‌اندرآورده سپیدار و صنوبر
باری

که مگرْشان
به‌دسیسه سودایی در سر است
پنداری
که اسباب چیدن را به نجوایند
خود از این‌دست
به هنگامه‌یی
که جلوه‌ی هر چیز و همه چیز چنان است
که دشمنِ دژخویی
در کمین.

و چنان بازمی‌نماید که سکوت
به جز بایسته‌ی ظلمت نیست،
و به اقتضای شب است و سیاهی‌ست تنها
که صداها همه خاموش می‌شود
مگر شبگیر
ــ از آن پیش‌تر که واپسین فغانِ «حق»
با قطره‌ی خونی به نای‌اش اندر پیچد ــ،
مگر ما
من و تو.

□

و بدین نمط
شب را غایتی نیست
نهایتی نیست

و بدین نمط
ستم را
واگوینده‌تر از شب
آیتی نیست.

درميان ديوارها و درهائي که خمپاره چهل تکه‌شان کرده بود، در مقابل آسفالت کف خيابان‌هائي که تمام چاله و چوله شده بودند از آتش‌هائي که باريده‌ بود بر آن، پدر بزرگم اما، ويرانه نمي‌ديد. برايش زندگي بود. هوايش، خاکش، بوي شرجيش، نفس حيات بود. در خشتش، در ساختمان‌هاي خرابه‌اش نقش خاطره ميديد. با شعف برايم تعريف مي‌کرد:

” اينجا هوسپيتال بود با استيم گرم ميشد.”

  “اون رو مي‌بيني؟ کت کراکر پالايشگاهه يک بار اون ورترش خوابم برده بود انگليسيه اومد مجبورم کرد توي زمستون همونجا جلويش با لباس برم زير دوش”

برايش اين همه آوار نقش زندگيش بود، آينه‌اي بود که عمرش را مي‌نماند. کارش، تلاشش، عاشقيش، بچه‌دار شدنش، قد کشيدنشان، بال و پر گرفتنشان… همه و همه را دراين حجم خاک و ويرانه ميديد و تا تمام شهر، من خسته را دنبال خودش نکشاند از اين لين به آن لين، راضي به برگشتن نشد.

الان که فکر مي‌کنم صدايش شعف يادآوري داشت و غم در پس آن شعف موج ميزد. اين را البته همان موقع که صداي سنج دمام حسينيه بوشهريها -به حرمت آبادان، به حرمت آن همه خون- چشمانش را تر کرد و روي از من برگرداند، بايد مي‌فهميدم. خودش هم ميدانست خاطره‌هاي عمرش زير خروارها ويرانه خفته‌اند ديگر. براي همين ديگر هيچگاه برنگشت در آن شهر زندگي کند. تا آخر عمرش شيراز ماند و گذاشت خاطره هايش از آن شهر با يک کلمه تمام شود: “جنگ”

همين کلمه که اين روزها ورد زبان‌هاست. همين کلمه که اين روزها ته ذهن همه دارد تکرار مي‌شود. آهنگ مي‌گيرد. تصوير ميسازد. تصاويري ميسازد اين همه متفاوت. تفاوت در آنچه مي‌سازد يا اميد است بسازد.

اين همه تفاوت از تصوير يک کلمه در اذهان مردم ما از چيست؟

از نزديکي و دوري به جنگ؟ از اميد و نااميدي مردمي که فرهنگش در انتظار خلاصه ميشود؟ از ضعف و قدرت حافظه تاريخي؟…

نمي‌دانم، من تنها اين را ميدانم که نمي‌خواهم هيچ کس آنچه پدر بزرگم و پدر بزرگ ها آن روزها تجربه کردند و ديدند ببيند. نمي‌خواهم هيچ کس در ويرانه‌هاي شهرش به دنبال عمرش، خاطراتش و کسانش بگردد. نمي‌خواهم هيچ کس بعد از جنگ – هر جنگي- اشکش را از فرزندش، نوه‌اش يا عشقش بپوشاند و صدايش را رنگ شعف زند.

خداوند آدم و حوا را که آفرید آنان را در خوردن و آشامیدن آزاد گذاشت و تنها خوردن میوه دو درخت را بر آنان ممنوع کرد. و میدانیم که حوا و آدم میوه درخت معرفت را خوردند و میان خوب و بد تمیز قائل شدند و بر برهنگی خود آگاه شدند. خداوند که اینچنین دید گفت آنان را از بهشت میرانم چون اگر از میوه آن یکی درخت هم بخورند عمر جاودان می گیرند و مثل من می شوند.

بعد دیدم نوشتن ادامه متن از ارزش تفکر در این مقدمه می کاهد پس همین گونه می‌گذارم بماند.

]]> http://deraak.wordpress.com/2011/11/16/807/feed/ 0 deraak http://deraak.wordpress.com/2011/11/12/wa/ http://deraak.wordpress.com/2011/11/12/wa/#comments Sat, 12 Nov 2011 13:31:09 +0000 deraak http://deraak.wordpress.com/?p=804 ]]> انفجار!

این انفجار(ها) هر چه باشد و به هر دلیل که باشد برای من نشان خوبی نیست.

من جنگ دیده ام. از نزدیک درگیرش بوده ام. خانواده ام و نزدیک ترین کسانم درگیرش بوده اند. خوب میدانم جنگ يعني چه. عمقش را مي‌شناسم. بدبختي و حس از دست دادنش، حس نامعلوم اينکه لحظه‌اي ديگر هستي يا نه.

 عمق حس ترسش را مي‌شناسم. خوب ميشناسم. ميدانم زير سايه مرگ زيستن يعني چه. انتظار آوار چيست.

جنگ براي من، مرگ را زيستن است. هيچ گشايش و نويدي در آن نهفته نيست. هيچ فردائي بر آن متصور نيست.

جنگ، هيچ گذاري ندارد. جنگ نمي‌گذرد، مي‌فهمي؟ نمي گذرد. تکه بزرگ و صلبيست که وقتي آمد مي‌ماند. صدسال پس از آن مي‌ماند. در صلح بعدش هم هست. تا نسل‌هاي درگيرش زنده هستند، مي‌ماند. همه جا مي‌ماند

 جنگ نمي‌رود. لعنتي نمي‌رود. تمام نمي‌شود، همانگونه که تمام نشد…

صندلی را تکیه میدهم به دیوار. لپ تاپ را جلو میکشم، طوری که نصفش روی میز باشد نصفش به صورت کج روی پایم قرار بگیرد. ماگ پر از چائی را بر میدارم قندی چاشنیش می کنم و جرعه‌ای می‌نوشم. گرمای دلپذیری از گلویم پائین میرود. کار را ادامه میدهم…

خوشبختی، همین تکه های کوچک است.

کردها بر خلاف آنچه سال‌هاست براي بقيه مردم ايران نمايانده‌اند مردماني بسیار شريف، آرام و صلح طلب‌اند و داراي شاخص‌هاي فرهنگي- اخلاقي هستند که اگر نگويم بي‌نظير در ايران کم‌نظير است.

من پديده پ ×ژاک ونفوذ در حال زياد شدنش بخصوص در نيروهايي به عنوان سمپات را عوامل زير مي‌بينم.

صداي مردم کردستان سال‌هاست در ديگر نقاط ايران شنيده نمي‌شود. قوم کرد همچون تمام اقوام ديگر ايراني خواسته‌هايي دارد که بعضي عمومي‌ند مثل معاش و کسب و کار و بهداشت و غيره و بعضي ديگر ويژه ‌ی خودشان مثل مشکلاتي که فرزندانشان در سال‌هاي اول دبستان به علت آشنا نبودن با زبان فارسي دارند يا خواسته‌هاي سياسيشان.

حضور و رفتار نيروهاي حاکميت به صورت به شدت پليسي و امنيتي و نگاه امنيتي بسيار شديد به کردستان که از يک طرف امکان بارور شدن منطقه را نمي‌دهد و از سوي ديگر به دنبال نشان دادن ناامني منطقه به مرکز, براي توجيه حضور خود به هر دليل اقتصادي، سياسي، و.. است.

فقر، بيکاري به شدت بالا، اجبار مردم به سمت درآمدهاي نامتعارف که موجب درگيري بيشتر آنان با نيروهاي پليسي مي‌شود، وفور غير معمول مواد مخدر و عدم توجه به نيازهاي معيشتي مردم.

نبود و عدم امکان تشکيل نيروهاي معتدل و ميانه رو ناراضي که صداي مردم باشند. که نيروهاي موجود با شدت هر چه تمامتر با آنان برخورد کرده و مي‌کنند و در ذهن کسي در کردستان هم امکان تشکيل حزب، گروه، انجمن يا چنین تشکلي هم که بتواند با استفاده از ظرفيت قانوني، مسالمت آميز و روشن به دنبال خواسته‌هاي مردم کرد باشد، خيال باطل است.

تکيه بيش از حد و دامن زدن به مسائل تفرقه‌انگيز مثل بحث شيعه و سني . مثلا در اولين شهر استان کردستان – قروه – که ورودي استان از سمت تهران است، ورودي استاني با اکثريت سني نشين، اولين بلواري که مي‌بيني به نام غدير خم ناميده شده و بزرگ با نابلو نمايش داده مي‌شود.

عدم امکان شنيدن صداي احزاب ميانه روی کرد خارج از کشور.

. . .

از اين دست مسائل بسيار است، راديکاليزم پليسي نيروهاي منطقه ,جامعه به شدت ناراضي کردستان را به راديکاليزم سوق ميدهد. نبود نيروهاي قانوني مسالمت جو, آنان را به آلترناتيو حاکميت يعني پ ×ژاک سوق ميدهد.

نيروهاي ناراضي، افرادي که از بيکاري به خلاف رو آورده‌اند و با پليس درگير شده‌اند همينطور جوانان ماجراجو و آرمان‌خواه که براي رسيدن به هدف راه مسالمت آميزي نمي‌شناسند به پ ×ژاک متمايل مي‌شوند.

يک بار يادم هست در دولت خاتمي اين بحث مطرح شد که چرا برخورد پليسي؟ ببينيم اين مردم چه مي‌خواهند پيشرفت بدهيم به آن منطقه، رفاه بدهيم، آزادي بدهيم. تا خشونت، راديکاليزم که بنيانش نارضايتي عموميست کم شود. نمي‌دانم چرا سخني به اين درستي خريداري ندارد؟؟

و ما را بنگر
             بیدار
که هُشیوارانِ غمِ خویشیم.
خشم‌آگین و پرخاشگر
از اندوهِ تلخِ خویش پاسداری می‌کنیم،
نگهبانِ عبوسِ رنجِ خویشیم
تا از قابِ سیاهِ وظیفه‌یی که بر گِردِ آن کشیده‌ایم
                                                            خطا نکند.

و جهان را بنگر
جهان را
         در رخوتِ معصومانه‌ی خوابش
که از خویش چه بیگانه است!

□

ماه می‌گذرد
              در انتهای مدارِ سردش.
ما مانده‌ایم و
روز
نمی‌آید.

پاسخی کو؟

به انتظارِ پاسخی
                    عصب می‌کِشیم
و به لطمه‌ی پژواکی
کوهوار
       درهم می‌شکنیم.

غم را بايد وا نهاد. غم را بايد گذاشت، بلند شد، ايستاد. بايد رفت، به دوردست ها نگريست و رفت.

اما گاهي پيش از آن که آوارت باشد و آوارت کند غم را بايد چند صباحي بر دوش کشيد، بايد حملش کرد، بايد حتي نگاهش داشت گاهي .

غم را اما هيچگاه نبايد چوب زير بغل کرد*. از عظمتش مي‌کاهد، از عظمتت مي‌کاهد. شاءنت را بر باد ميدهد و بزرگي تحمل غمناکت را به سخره مي‌کشاند.

* رجوع به کتاب بازي ها- اريک برن

که با دردِ قرونَش خو کرده بود؛

دریغا!

این نمی‌دانستیم و

دوشادوش

در کوچه‌های پُر نَفَسِ رزم

فریاد می‌زدیم.

خدایان از میانه برخاسته بودند و، دیگر

نامِ انسان بود

دستمایه‌ی افسونی که زیباترینِ پهلوانان را

به عُریان کردنِ خونِ خویش

انگیزه بود.

دریغا انسان که با دردِ قرونَش خو کرده بود!

اما گاهي، نه، که خيلي اوقات، بايد ايستاد. بايد رفت اصلا در موقعيت قرار گرفت. بايد با استرس و با شرايط مواجه شد حلش کرد و برگشت.

خط هاي رها شده چاره کار نيست. گاهي بايد نقطه بگذاري و بروي سر خط بعد.

من آن غول زيبايم كه در استواى شب ايستاده است

غريق زلالى همه آبهاى جهان

و چشم انداز شيطنتش خاستگاه ستاره اى ست

کجايم من اين روزها؟ کجايم؟  نهان شده‌اي ناپيدا؟  گم گشته‌اي شيدا؟ يا فرو رفته‌اي در خويشتن، گم گشته‌اي در خويشتن؟

من گم شده بودم در خودم. گم ِ گم، غرق شده بودم در خويشتن. زايشي داشتم پس از آن، خودم را زائيدم، دوباره خودم را زائيدم.

آدمي پوست مي‌اندازد گاهي، آدمي نو ميشود گاهي.

عاشقي پوست اندازي مي‌خواهد، تغيير مي‌خواهد. ما پوست انداخته‌ايم در طول اين ساليان با‌هم بودن. بزرگ شده‌ايم با يکديگر، تغيير کرده‌ايم. صيقل داده‌ايم يکديگر را و پوست انداخته‌ايم.

من ده سال پيش عاشقي کم‌رو، اخمو و درون‌گرائي بودم با اخلاقي عشيره‌اي که عشق را در قلبش نهان مي‌کرد و از گفتنش شرمسار مي‌گشت، آغوشش را جز در نهان بر رويت نمي‌گشود و اخلاق عشيره‌اي‌اش، سکوتي را برايت ارمغان داشت که انتظار داشت تو و ديگران بفهميدش.

پسري بودم که خاستگاه بلنداي پروازش کوتاه‌شاخه‌اي بود روياگونه. امروز مردي هستم بلندپروازتر  اما نه بي‌پرواتر که عاشق‌تر با بلندائي باشکوه‌تر و دست يافتني تر.

و تو پوست انداخته‌اي همچنان …

و "ما"يي که روزي به غلط واحد و يکي شده‌اش مي‌خواستيم و مي‌ناميديم امروز "ما"ئيست کامل، متشکل از دو انسان  مستقلي که "ما"ئي ساخته‌اند بلندپرواز تر از هر آنچه بينديشي به بلنداي عشق عظيمي که در قلب‌هايماست.

بارها و بارها مرورت کرده‌ام در قلب و ذهنم بارها و بارها اين عشق را مرور کرده‌ام و هربار بيش از پيش به وجودت و به "ما" باليده‌ام.

مرا تو بي سببي نيستي..

When Nietzsche Wept

مهم تر از آن، آن ها پيش فرض هاي يکتاگرايانه يعني اين ديدگاه که واقعيت از يک چيز تشکيل شده است -که قبل از آن همه فلاسفه آن را قبول داشتند- را ارزيابي مجدد کردند و فيلسوفان پذيرش اين نکته را درگير برهان‌هاي خلف تفکر پارمنيدس و زنون ديدند يا بايد آن برهان ها را مي پذيرفتند يا يکتاگرائي را کنار گذارند که آن ها در حقيقت يکتاگرائي را کنار گذاشتند.

حادثه ما را خبر نکرد. حادثه ما را بانگی نداد حادثه ما را در بر گرفت ما را آلوده کرد و ما حادثه را بازی کردیم، خندیدیم،رنگش دادیم، گریستیم… ما زور را از رو میبریم، قدرت را از رو میبریم، ظلم را از رو میبریم. جهل را از بین میبریم.

دو سال است حادثه آشوب ساخته و ما میانه اشوبیم ما خود اهنیم که در آشوب دشمن ساخت پولاد می‌شویم.

پولاد شدن مهم است. ایستادگی و بودن مهم است . “ما” مهم است. جوان دادیم، سهراب دادیم… اما ایستاده‌ایم.

من امیدم به فرداست امیدم به ایستادگیست امیدم به پرهیز از خشونت است به عقلانیت و تفکر. به آگاهی‌ و آگاهی‌ رسانی. امیدم به “ما” است.

نسل قهرمان گريز قهرمان‌شکن اما، گاه و بيگاه سمبل مي‌زايد و سمبل مي‌يابد.

سحابي يکي از آن سمبل‌ها بود و هست.

بزرگ مرد مبارزه، براي من سمبل خيلي چيزهاست. پيرمرد سمبل ايستادگي بود- هست-  همانقدر که سمبل اعتدال است و ميانه‌روي.  سمبل تلاش خستگي ناپذيري است که هر مبارز راه آزادي بايد روا دارد. سمبل اميد است و فرار از نااميدي، فرار از رخوت و ايستائي. سمبل گذشت کردن، عقل و ره به دست احساس ندادن و از کينه و عداوت دوري گزيدن.

در نظرم ملي مذهبي‌ها حلقه واسط ميان سنت و مدرنيته هستند  و سحابي يکي از شالوده‌ها و شيرازه‌هاي آنان. خودش به تنهائي شناسنامه سال‌ها مبارزه مسالمت آميزيست که مي‌بايست سرلوحه کار کنيم.

کوهيست آنقدر بزرگ که رفتنش عمق جانم را مي‌سوزاند. سوزاندني که هق هق گريه را نيز حتي، آبي بر آتشش نيست.

يادش گرامي …

پي نوشت: در همين رابطه

…جهان یکسره همه چیز خود را در برمی‌گیرد و به چیزی بیرونی که ساعت را کوک کند و آن را به حرکت درآورد، نیاز نخواهد داشت. در عوض، همه چیز در جهان با قوانين دانش و با ريختن تاس* درون جهان تعيين مي‌شود. اين سخن شايد گستاخانه به نظر برسد ليکن چيزيست که من و بسياري دانشمندان ديگر به آن باور داريم…

استيون هاوکينگ در  The Universe In a Nutshell

*  اشاره به جمله معروف اينشتين در تاس نريختن خداوند

آدميزاد است دراک، آدميزاد است. يک روز دلش نمي‌خواهد حتي بگويد.

 آدميزاد است…

يکي ديگر هم رفت. يکي ديگر دلش مي‌خواست اينجا بماند دلش مي‌خواست اينجا وطنش باشد، اما راه آينده را از دل‌بخواهش جدا ديد.  آسمان ديگري برگزيد، زمين ديگري. مجبور بود، مي‌فهمي؟ مجبور بود.

گيرم باورش باشد يا نباشد که يک تکه از ما را، يک تکه رفاقت را، يک گوشه خاطره و يک تکه از يک جمع را، دارد با خودش مي‌برد.

 مي‌برد! ببرد. مبارکش باشد. ما هم به قدر کفايت از او خاطره و رفاقت کنده‌ايم. به قدر کفايت جا گذاشته‌است.

لابد مجبور بوده ديگر، مجبور بوده. مي‌فهمي؟

پیرانِشان مگر
نجات از بیماری را
تجویزی اینچنین فرموده بودند.

فرزانه در خیالِ خودی را
لیک
که به تُندر
پارس می‌کند،
گمان مدار که به قانونِ بوعلی
حتا
جنون را
نشانی از این آشکاره‌تر
به دست کرده باشند.

دراک مي‌داند که دلش مي‌خواهد بنويسد از دياکو، دلتنگش است اين روزها- نافرم-

دراک مي‌خواهد اصلا نامه‌اي بنويسد به او دلش مي خواهد او بداند جن- بش هزار هدف دارد. هزار آرزو دارد. اما براي دراک هزار و يک آرزو و هدف دارد آن يک اضافه برگشتن دياکوست. اصلا برگشتن همه آنهاست که به اجبار تن به غربت داده‌اند. دراک دلش آنقدر تنگ دياکوست که اين ها را نمي‌نويسد. نمي‌نويسد دلش وطن آزادي را مي‌خواهد که هيچ دوستي راه کوه و مرز تجربه نکند. دراک دلش پر مي‌کشد براي همه روزهائي که مرورش مي‌کند بارها وبارها. دراک اما نامه‌اش را نمي‌نويسد نمي‌خواهد شايد باور کند اين رفتن را، برنگشتن را، نبودن را. اين از دست دادن را…

دراک اما شايد مي‌ترسد بنويسد شايد دلش مي‌خواهد بيش از آنکه بنويسد بيش از آنکه بگويد، عق مردم را بالا آورد بيش از آنکه نقاب بسازدش مثل خيلي‌ها، نشان دهد. دلش مي‌خواهد همه‌جا مثل سفر امسال عيدشان خودش باشد و يارش. دراک دلش مي‌خواهد مهربان تر باشد. بلد نيست، ياد مي‌گيرد.

سي و سه سالگي سال خوبي براي ياد گرفتن بعضي چيزهاست. باورش کن…

حیرانم من. حیران آدم‌ها که می‌آيند و مي‌روند. حيران نام‌ها که بر جاي مي‌نهند حيران اثرهايشان، حيران ادامه و ادامه‌شان.

آوارم من، ويران پاکترين فرزندان آفتاب و باد. ويران شکوه و بزرگي و بي نيازيشان.

اين روزها درگير مصرم. خيلي ها اين روزها درگير مصرند.

اخبارش نگرانمان مي کند پايمردي و ماندنشان در آن ميدان شادمان مي کند و خون دادنشان غمگينمان مي سازد.

نگراني هم هست، نگراني در بين خيلي از دوستانم وجود دارد از تبديل مصر به يک مصر راديکال اسلامي. تقصير هم ندارند مار گزيده‌اند ديگر.

من اما اميدوارم اميدوارم اين سي سال فاصله اين تفاوت زماني و مکاني، اين تفاوت آگاهي و اطلاع رساني دستاوردش نظامي دموکراتيک باشد. شواهد هم گاهي اين اميدواري را تاييد مي کند.

اميدوارم بدانيم و بدانند که نهال نازک آزادي را اگر موفق شوند که بکارند، صلح، دوستي، پرهيز از خشونت و گفتمان و تحمل يکديگر است که به ثمر مي نشاند.

اما چرا قلب ما اين روزها با مصر است، چرا انگار اين صداي ماست.

ما وارث قرن‌ها مبارزه‌ايم وارث قرن‌ها استبداد، قرن ها ظلم و زور. نمي دانم اين همدلي حاصل ناخود آگاه جمعي ماست يا برايمان خاطره تازه مي کند از يک سال پيشمان، از اميدمان و از هدفمان. شايد هم نه، که صداي آزادي خواهي، فرياد خشم از استبداد  در تمام جهان به يک بانگ و يک آواست، حتي يک زبان، زبان مشترک آزادي انسان …

يکي از معروفترين گفته‌هاي وي درباره آتش است که مي نويسد همه چيز را مي توان با آتش و آتش را مي‌توان با همه چيز مبادله کرد.

عده‌اي مي گويند او آتش را ماده غائي ميدانسته و تفکرش جزو ميلسي‌هاست، عده‌اي ديگر اما مي‌گويند او از بيان آتش در مفهومي تمثيلي و هوشمندانه استفاده نموده است و در ماهيت آتش هم ثبات در وجود شعله و هم واقعيت تغيير در شکل شعله نهفته است.

هراکليوس مي‌گويد واقعيات از تعدادي چيز ساخته نشده بلکه فرآيندي پيوسته است از ساختن (آفرينش) و ويراني (مرگ)

هراکليوس همچنين مي‌گويد: همه چيز جاريست و چيزي دائمي نيست هر چيز جاي خود را به ديگري ميدهد و هيچ چيز ثابت نمي ماند.

هراکليوس به دليل سخت گوئي هايش فيلسوف تاريک يا مبهم ناميده شد و يونانيان بعدي تفسيري بدبينانه از او کردند اما اين تفسير بدبينانه خودش نوعي حالت و ديدگاه فلسفي نوستالژي بوجود آورده است، مانند:

دوستان دوران جواني رفته‌اند.

زمان حال لغزان دور مي شود.

در يک رودخانه دوبار نمي توان شنا کرد.

هيچ چيز براي هميشه يکسان نمي ماند.

…

با همه اين حرف ها فلسفه هراکليوس فلسفه تغيير است اما کاملا عقلاني و نه آشوب زده و غير منطقي و بر اين تغيير لوگوس حاکم است. وي مي‌گويد لوگوس همواره اينطور است.

جامعه امروز ايران احتمالا به دليل رفتارهاي حاکمان از" دين- تفکر" مسلط نسل‌هاي قبلش فاصله گرفته و آن‌ها را برنمي‌تابد. اما به خاطر ماهيت پدر سالارانه‌اش به دنبال والدي جايگزين مي‌گردد. نبود والدي جايگزين، جامعه‌اي پدرسالار را به شدت مضطرب، پراسترس و نيز تا حدود زيادي افسارگسيخته مي‌کند و جامعه در ضميرش به دنبال والد جايگزين مي‌گردد تا آرامش درست يا کاذب را به او بازگرداند.

اولين آلترناتيو اين والد از دست رفته – دين رسمي و مسلط حاکم بر جامعه- در جامعه‌اي که هنوز مسائلش را با پدرسالاري حل و فصل نکرده‌است، همان دين است که به صور گوناگون ديگري رنگ عوض کرده باشد که عرفان، به معناي خاص صوفيگري يا شبه صوفيگري يکي از آن‌هاست و مشخصه اش شبکه شعور کيهاني، يا انرژي کيهاني است که اين روزها در افرادي از طبقه متوسط جامعه در حال خودنمائيست.

حتي اگر صور ديگري از دين نباشد، ماهيت، مغز و شيرازه همان است که بود: " paternalism"

تنها در پوسته و ظاهر است که متفاوت است.

ماهيت تفکر انسان‌ها در يک جامعه پيشرفته – از منظر تئوريک- را علم ميسازد. علم درست است که ماهيتي شهودي دارد و به صورت کلاسيک آن در جوامع پديده‌اي به نسبت نوظهور است، اما علم کلاسيک ريشه‌اش در فلسفه است به اضافه منطق و شهود.

تفکر منطقي مبتني بر علم، تفکري والدگريز و آزادي محور است. جامعه‌ داراي تفکر و منطق است و معيار پذيرفتن روش‌ها و قواعد وقوانين در آن جامعه نه والد بالاي سر که بالغ تک تک انسان‌هاست. پدرسالاري از آن رو که تحديد کننده تفکر بالغ فرديست از بين برنده‌ي آزاديست. جامعه‌اي که مي‌خواهد آزاد باشد و آزادي را تجربه کند بايد اول تکليفش را با والدهاي غير منطقي يک جامعه پدر سالار روشن کند.

قصه‌ي عشاير فارس، قصه سخت زيستن.داستان گرماي آبادان، کارگري شرکت نفت، قصه انگليسي و آمريکائي.

قصه‌اش يک جورهائي قصه نفت بود، قصه تاريخ اين سرزمين در آن خطه. قصه عاشق شدن، عاشق زيستن هم بود. يک زندگي در کشاکش روزگار.

با خودم عهد بسته‌ام روزي قصه‌اش را بنويسم. روزي که نمي دانم کي باشد قصه پدر بزرگ را مي‌نويسم.

—

زندگي من دارد قصه‌ مي‌بيند در قصه خودش، قصه آدم ها که مي‌آيند و ميروند. بعضي از اين آدم ها اما جنس آمدنشان، جنس بودنشان – ولو کوتاه-  متفاوت است. انگار يک گوشه از تاريخت، يک گوشه از قصه زندگيت را رنگي خاص مي‌دهند. آدم‌هائي که ميداني تنها با بودنشان در يک گوشه‌اي از قصه زندگي تو، براي تمام شخصيتت، تمام قصه زندگيت، نقشي زده‌اند.

يکي از اين آدم‌ها امروز رفت. يادش گرامي…

پروازی نه
گریزگاهی گردد.

فيثاغورث همه چيزها را عدد ميديد و نخستين کسيست که تلاش کرد واقعيت را برپايه فرمول‌هاي رياضي نشان دهد. فيثاغورت و شاگردانش -که به مکتب فيثاغورثيان مشهورند و چهارصد سال مکتب غالب فلسفي ماندند – بيشتر عدد شناسند (numerologist) تا رياضي‌دان و به رمز و راز اعداد اعتقاد داشتند آنان عدد ده را آسماني مي‌دانستند و به طور اتفاقي برپايه آن منظومه شمسي امروزه را ده عضوه مي‌دانستند که امروزه شامل خورشيد و نه سياره پيرامونش است اما نه به دليل فيثاغورثيان.

او بسياري از قوانين هندسه را که بعدها اقليدس بنيان گذاشت بيان نمود و نسبت‌هاي همخواني بين صدا و عدد در موسيقي را کشف کرد.

وي نظريه "موسيقي افلاک" را بيان کرد و گفت اين موسيقي معلول حرکت ده جرم آسمانيست که به آن هارموني پس زمينه گفت و صداهاي موجود در جهان را که ما مي‌شنويم روي اين پس زمينه غير قابل شنيدن قرار دارند و تنها جايگاه‌هاي اسرار آميزي هست که مي‌توان تنها در آن جايگاه‌ها موسيقي پس‌زمينه را شنيد.

<< وآنگاه فلسفه 4

او مي‌گفت هوا رقيقتر که مي‌شود بخار و سپس دود و آتش و غليظ تر که مي‌شود مه و سپس آب و گل و خاک و سنگ مي‌شود.

آناکسيمنس در حقيقت پروژه تقليل گرائي را ادامه داد، اما اين نکته را بيان داشت که تمام تفاوت‌هاي کيفي در واقع تفاوت‌هاي کمي هستند.

تالس، آناکسيمندر و آناکسيمنس چون اهل محلي به نام ميلتوس بودن به ميلسي‌ها معروفند که در حقيقت اولين مکتب فلسفي را در مقابل نگاه ديني آن زمان برپا داشتند.

>> وآنگاه فلسفه 3                                        وآنگاه فلسفه 5 <<

آناکسيمندر شاگرد تالس بود. او نظريه تالس را که همه چيز از آب است، رد کرد و گفت نمي تواند واقعيت غائي يکي از اين چهار عنصر باشد و اگر اينگونه بود بقيه عناصر مي بايست خيلي زودتر از اين ها بوسيله آن منحل مي شدند.

اين ديدگاه در حقيقت مادر ديدگاه اصل آنتروپي است که در آن به نوعي همه چيزها تمايل به وضعيت تعادل دارند.

او ماده غائي را قبول کرد اما مي‌گفت نمي تواند يکي از اين چهار عنصر باشد و ماده ديگري پشت آن هاست که وي آن را apeiron  ناميد که به يوناني معني نامحدود و بي مرز را ميدهد.

آناکسيمندر کيهان را به صورت دواير متحد المرکزي تصوير کرد که چهار عنصر هر کدام يکي از اين دايره ها هستند. خاک که سنگينترين است در لايه دروني بعد دايره‌اي از آب پيرامونش بعد هواست و پس از آن آتش. ستارگان نيز در واقع حفره‌هاي از لايه آتش هستند که ما از زمين مي‌بينيم.

اين ديدگاه را دو سروانتس در دن کيشوت نيز گنجاند و دن کيشوت را به دست و پنجه نرم کردن با لايه آتش پس از لايه هوا فرستاد.

شايد راست بگويند، شايد همه، رگه‌هائي از درستي داشته باشند. اما نمي‌دانم چرا اين نگاه‌ها را دوست ندارم.

براي من جام جهاني فستيوال دوستي بين ملت‌هاست. براي من برگزاري جام توسط کشوري به اين نزديکي به ما زيباست، تلاش کشور هشتصد و چهل هزار نفري براي رسيدن به اين مهم زيبا و ارزشمند است. من نمي‌فهمم چرا بايد براي اينکه برتري و بالاتري بخواهم کوچکي را براي ديگران بخواهم.نمي‌توانم بفهمم چرا عقب ماندگي وعقب افتادگي مان را بايد با حسادت به ديگراني که پيشرفت مي‌کنند و با محکوم کردنشان به زد و بند، به بي فرهنگي وعقب افتادگي و اه اه وپيف پيف بخواهيم جبران کنيم. جبران که نمي‌شود تنها آرامش کاذب کوتاه مدتي مي‌گيريم، تا شايد يادمان برود که روز به روز داريم عقب مي‌مانيم، روز به روز داريم پس‌رفت مي‌کنيم، نه تنها در تکنولوژي و علم، نه تنها در اقتصاد و آسايش و سطح زندگي، که در فرهنگ و اخلاق نيز. ديروز ميدان کاج درآمد امروز قلب کرج فردا نمي‌دانم کجا. يک روز کهري زک است يک روز کف خيابان تهران يک روز ساعت چهار صبح در او×ي ن. اين خشونت است که دارد خزنده ميايد دارد از درون جامعه ما را مي‌پوساند دارد در برمان مي‌گيرد. جزئي از وجود و اخلاقمان دارد ميشود. بايد فکري به حال خودمان بکنيم، فکري به حال آينده‌مان  و گرنه با کوبيدن قطر و عرب ها نه تنها ايران و ايراني بالا نمي‌رود که روز به روز از خود غافل‌تر مي‌شود و عقب تر ميماند.

تالس که در حدود 580 قبل از ميلاد مي زيسته دنبال آن بود تا از ميتوس جدا شده و براي دلايلي که ميتوس ارائه مي داد دليلي مبتني بر لوگوس ارائه دهد. در اين راه گرچه خيلي مرز بندي مشخصي با ميتوس پيدا نکرد حتي ماهيت روح را هم قبول کرد و در لوگوسش وارد ساخت اما جزو اولين تلاش هاي فيلسوفان براي شکل دهي لوگوس است و بسيار با ارزش مي نمايد.

تالس با اينکه نظريه پيشينيان را مبني بر بوجود آمدن همه چيز از عناصر آب و باد و آتش و خاک را قبول کرد اما به اين فکر افتاد که يک عنصر بايد برتر بوده و جوهر غائي باشد و بتوان همه اين ها را به يکي از اين چهار عنصر نسبت داد. او آب را اينگونه يافت و بيان کرد که همه چيزها از آب تشکيل شده است. دليلش هم براي خودش مشاهده تغييرات فرم آب به يخ (خاک) و به بخار (هوا) و اينکه هوا يا باد آتش را شعله ور ميسازد و به صورت آب مايع آن را خاموش مي‌کند، بود.

با اين که اين نظريه خيلي ابتدائي و کاملا غلط بود اما برهاني که پشتش در جهت تقليل  به يک ماده بود ارزشمند بوده وتالس از اين رو  بنيان گذار تقليل گرائي (reductionism) است که در زمان حال تشکيل دهنده همه چيزها را به اتم ها نسبت ميدهد.

بدم نمي‌ايد بپردازم به فلسفه. مثل اين کتاب‌هاي ساده شده فلسفه هم تاريخي نگاهش کنم و به آن بپردازم. از اين رو آموخته‌هاي خودم از منابع مختلف را از دوره پيش آتني و قبل از سقراط تا قرن حاضر يواش يواش در قالب پست‌هاي هرچند وقت يکبار به نام “و آنگاه فلسفه” به خورد خلق الله ميدهم. هدف اول مروري است براي خودم و ترغيبي براي بيش‌تر خواندن و بيشتر دانستن. هدف دوم هم اين است که شايد به درد کسي بخورد. گرچه واقعا نميدانم کسي اين روزها حوصله اين بحث ها را دارد يا نه اگر بدردتان خورد يا هر چيز ديگر مرا هم در جريان بگذاريد:

از پيدايش فلسفه در يونان شروع مي کنم.

واژه فيلسوف از ترکيب دو کلمه فيلو به معني دوستدار و سوفيا به معناي خرد آمده است. به فلسفه و به جهان پس از فلسفه و با فلسفه لوگوس (logos-logic) به معناي نظريه و مطالعه مي‌گويند که در مقابل ميتوس (mytos)  قد علم کرده است. ميتوس براي تمام جهان و رخدادهايش سرچشمه ماوراء طبيعي قرار ميدهد. که اين سرچشمه‌ها مي توانند گاهي مقدس هم باشند مانند خدايگان کوه المپ يونان و يا مبتني بر اسطوره‌ها باشند.

دليل اينکه فلسفه از يونان آمده است را عده‌اي در نبود طبقه روحاني سانسور کننده در آن مي‌دانند. البته نزديک بودنش به هر دو تفکر شرق و غرب را نبايد از نظر دور داشت. اما بيش از هرچيز بوجود آمدن فلسفه در يونان معلول حساسيت يونانيان به ماهيت گذراي چيزهاست از جمله زندگي و طبيعت. اين ماهيت گذرا يونانيان را آدم هاي بدبيني کرده بود و براي فرار از اين بدبيني به فکر تبيين اين قضايا و ماهيات آن پرداختند البته بر اساس خرد و نه سنت ديني که منجر به خوشبيني مبتني بر استفاده از ظرفيت‌هاي ذهن بشر گردد.

فلاسفه يوناني اوليه در حقيقت کيهان شناسي (cosmology)  را به جاي نظريه‌هاي مربوط به پيدايش جهان (Cosmogony) ترويج کردند.

فيلسوفان پيش سقراطي که از قرن هفتم قبل از ميلاد تا ميانه قرن چهارم بودند تماما سعي داشتند نظريه‌هاي کلي درباره کيهان ارائه دهند که تکرار نظريه سنتي خلقت بدست خدايان نباشد و تماما بر اساس مشاهده و منطق باشد.

دلایلي دارم که عمو فیلتر چی غیر ماشینی این وبلاگ را فیلتر کرده است.

اولش یه خودم گفتم فرقی نمی کند همان که بودم هستم و همان که میگفتم میگویم اما بعد دیدم حالا که فیل ها تر زده‌اند آش نخورده و دهان دوخته نباشم بگذار بي پرواتر و بي ملاحظه‌تر از قبل بگوييم.

من اينجا خيلي به مخاطب فکر نمي‌کنم و نمي‌کردم. درونم بود که بيرون مي‌ريخت و مي‌ريزد و خوش آمد و بد آمد کسي مطرح نبود و نيست. اين بيرون ريزي دروني حالا بيش از پيش عريان است بين بعضي کلمات را از سر مصلحتِ‌ دور از فيل‌بان‌نشيني، ستاره‌اي، فاصله‌اي، چيزي مي‌گذاشتم که آن را هم ديگر کمتر انجام ميد‌هم.

مخاطب هم اگر بخواهد بخواند راهش را بلد است وبلاگ کپي بي‌فيلتر ديگري را هم با آدرسي جديد راه‌انداخته‌ام که او که بخواهد، ميابدش.

حس‌ خفگي و ظلم و جور و زندگي در فضائي مسموم با دغدغه‌هاي قرون وسطائي را هم که لابد بايد الان داشته باشم، ندارم. در اين ديار صبح که بلند مي‌شويم  انتظار هر چيزي را داريم تا شب که سر بر بالش مي‌گذاريم از شما چه پنهان از پنج- شش سالگيم که صبح از خواب ناز بلند شدم و ديدم در نيم‌‌شبي که خواب‌هاي رنگارنگ کودکي را مرور مي‌کرده‌ام ظلم تغييراتي‌ در زندگي و در خانواده‌ام داده،  ديگر شب‌ها هم انتظار هر چيزي را دارم. پوستمان کلفت شده‌ است ديگر. ما نسل طلائي انقلابيم، نسلي که پس ازانقلاب را با تمام ابعادش با واقعيات کاملش ديد. نه! نديد که با بند بند وجودش زندگيش کرد، با آن بزرگ شد، سعي کرد ببخشد و به اصلاح نشيند، از خشونت گريخت و وارد بازي‌هاي معمول نسل پيشش نشد و در مقابل همه عظمت خود پنداشته‌شان با زيرکي و نوگرائيش قد علم کرد. هاي عمو فيلتر چي من از آن نسلم نسلي که پنجره‌اش را ببندي درها باز مي‌کند. خودت از پنج شش سالگي مرا وارد بازي‌ات کرده‌اي، يادت هست؟؟

هر سال حوالی این روزها همه در بوشهر منتظرند تا لیمر بیاید. ماهیگیرها، کشتي‌ها، ناخداها و ملوانان  به دریا نمی روند تا این طوفان بیاید و برود. آمدنش ترسناک است و در دریا بودن هنگام وزيدنش کاری بسیار خطرناک.

گاهي چندين هفته همه منتظر آمدنش مي‌مانند، به دريا نمي‌روند و تنها انتظار مي‌کشند.مي‌آيد آخر. آمدنش به قدمت تاريخ است…

به قول ماهيگيرها ليمر دريا را زير و رو مي‌کند ماهي ها را مي‌آورد و بعد از رفتنش فصل خوب و پر برکت صيد آغاز مي‌شود.

اين روزها همه ما -جامعه انگاري-  منتظر ليمر است. هيچ نمي‌کنيم و به انتظار تغيير ايستاده‌ايم. به انتظار زير رو شدن.

به انتظار باديم به انتظار طوفان…

ليمر ايران کي‌بيايد؟ چقدر خرابي داشته باشد تا ثمر دهد؟ با خودش پائيز و زمستان آورد يا صيد فراوان؟

نمي‌دانم، هيچ کس نمي‌داند. تنها به انتظاريم. اميدوار و نااميد به انتظار ايستاده‌ايم. مي‌آيد آخر، آمدنش قانون تاريخ است…

اما اگر دید ما از هنر و هنرمند هنر متعهد به مردم باشد. هنری باشد که می خواهد آرمان ها را فریاد بزند به قول شاملو بگوید:

تو خطوط شباهت را تصویر کن :      آه وآهن و آهک زنده     دود و دروغ ودرد را.        که خاموشی          تقوای ما نیست.

قضیه کاملا متفاوت است.

به نظر من این هنرمند است که انتخاب می کند در کدام دسته از موارد بالا قرار بگیرد. و حق هم دارد و هیچ کس را هم نمی توان به خاطر عملکرد به هر کدام از این دو شیوه نکوهش کرد.

اما وقتی هنرمندی میاید در دسته دوم کارکردش علاوه بر هنر، علاوه بر دلنشینی هنرش، بخش دیگری میابد که شخصیت اوست و اگر نگویم شعار است بسیار سخت است توانائی تمیز بین هنر یکی و شخصیت اجتماعی اخلاقی عملکردی یک نفر. نقد مرضیه نقد همه این هاست. مرضیه کاراکتری دارد متشکل از همه این ها.

برای من مخاطب بر اساس گرایشات فکری سیاسی اجتماعیم کاراکتری از هنرمند محبوب تصویر می شود که در مورد من مرضیه در آن جایگاهی ندارد. نه تنها جایگاهی ندارد که به شدت به عملکردش معترضم.

از دید من فهمیدن شرایط اجتماعی سیاسی درست و روشن. ديدن تفاوت ميان حزب، گروه و جريان سياسي که دموکراسي و چارچوب و الزاماتش را حتي مبارزه دموکراتيک و اپوزوسيون مبارز را  قبول دارد، بر ميتابد و  بر طبق آن عمل مي کند، با  نيرويي ايدولوژيک که ترور و خشونت را سرلوحه رفتار و عملکرد خود قرار مي دهد، حداقل وظيفه هنرمنديست که به خود جرات مي دهد از اثرگذاري هنر و شخصيت هنري محبوبش در تبليغ گروه ها، سازمان‌ها و حتي آرمان ها استفاده کند.

به همين دلايل است که مرضيه مدتها پيش لااقل براي من مرده است. مرضيه مرده بود بسيار قبل از امروز…

سکوت نیست که توفان است،

هلهله ی غریو غرق شدن یکی عاشق است، این

همه تمنای خواستنی است بی صدا، پر از فریاد اشک،

سرنگون چاهسار غروري خود ساخته

باورش را به ارتفاع انسانيت نماز مي برد. اما از بيان کلامي که بانگ عشق بدهد، عاجز است

هر بار که يادم مي‌افتاد زير لب مي‌گفتم يک روز مي‌نويسمش. نمي‌شد، لاکردار قصه اش جلو نمي‌رفت. با اين که قصه واقعي بود با اين که اول و آخر و وسطش جمع و جور و مشخص بود اما نمي‌رفت، انگار قصه من نبود انگار راوي خودش را مي‌خواست.

از بوشهر ميامدم، پرواز شب، خسته و خورد. در حال چرت زدن بودم که صداي گرم و گيرا و پخته‌اي از پشت سرم توجهم را جلب کرد پيرمرد از آن استخوان خرد کرده‌هاي صنعت نفت بود. گرم صحبت با همکارانش، از مخزني که مشکل داشت مي‌گفت. از مسائل و راهنمائي‌هاي فني که به آنان مي‌کرد معلوم بود ناظر شرکت نفت است در آن پروژه و دو همراهش پيمانکاران آن کار. آشکار بود احترام بسياري برايش قائلند.

صحبتشان گل انداخته بود و من هم که وارث خوني با سه نسل شرکت نفتي هستم سرا پا محو حرفهايش شده بودم. صحبتشان از کار و مسائل فني رفت در مسائل جامعه و سياست‌هاي کلان نفتي از آنجا رفت به سمت مسائل کارگري و پيمانکاري. درست يادم نيست پيمانکاران چه گفتند که گفت: دقت کنيد در نان بريدن آدم‌ها شما جوانيد، بگذاريد خاطره‌اي برايتان بگويم:

” اوج جنگ بود شصت و سه،‌ شصت و چهار، کشور بدجور گرفتار جنگ بود. بعد از يک دوره بد بيکاري کاري گيرم آمد، يکي از معدود پروژه‌هاي نفتي که آن سال‌ها انجام ميشد، جائي ميان تپه هاي بين گچساران و اميديه. زن و بچه‌ را گذاشتم تهران و راهي شدم. جائي بود که فقط جاده‌اي شرکت نفتي داشت و کمتر کسي گذارش مي‌افتاد. راه اصلي مردم نبود يکي دو آبادي البته بالاترش بودند اما رفت آمد چنداني نداشت.

از همان روز اول ورودم همکارانم هشدار دادند که اينجا رئيس کارگاهي دارد به نام آقا مير که حسابي اخمو و بد اخلاق و سخت گير است.

روز دوم صابونش به تنم خورد، رفته بودم خودم را معرفي کنم. دو متري قدش بود با هيکلي چهار شانه چهره‌اي آفتاب سوخته و خشن. تا برگه‌هايم را دادم گفت: “من مهندس نفت نخواسته بود صد بار گفتم مکانيک بفرستيد.” تن صدايش مثل نعره‌ي شير مي‌ماند. خلاصه سرت را درد نياورم فرستادم  دفتر فني و کارم را شروع کردم.

هر روز بيشتر پي به مديريت سخت گيرانه و ترسناک آقا مير مي‌بردم.آن‌ جا اکثر کارگرها لر بودن اکثرا بختياري. يکي از همکاران مي‌گفت فقط آقا مير حريف اين‌ها مي‌شود. يک روز رفتم دفترش براي دادن پيش نويس صورت وضعيتي که آماده کرده بودم. ديدم کارگري ريز نقش دارد داد و هوار مي‌کند سر آقا مير هر چه ازدهانش درآمد بار آقا مير کرد. آخر سر هم چهارتا فحش با همان لهجه لريش داد. آقا مير از پشت ميزش جم نخورد. آرام نشسته بود و هيچي نگفت. کارگر کلاهش را پرت کرد روي ميز آقا مير و رفت بيرون از پروژه ول کرد و رفت.

من دهانم باز مانده بود، آقا ميري که من ديده و شنيده بودم اين نيم وجب کارگر را با يک مشت حواله قبرستان مي‌کرد.

آقا مير از من پرسيد چکار داري؟ گفتم صورت وضعيت را آماده کردم اما مثل اينکه بد موقع است بعدا مزاحم مي‌شوم. گفت: ” نه، بشين”. کاغذها را گرفت و گذاشت روي ميز. کف دو دستش را چند لحظه گذاشت روي چشم‌هايش. يکي را صدا کرد. بعد آمدنش کليد ماشينش را انداخت روي ميز گفت: “برو لب جاده فلاني را سوار کن، ماشين گيرش نمي‌آيد، ببرش شهر. عصبانيست، آرامش کن بگو فردا بيايد سر کارش”.

من متعجب‌تر از قبل با دهاني باز نگاه مي‌کردم. به خودم جرات دادم بعد از چند دقيقه پرسيدم:” مي‌شه يه سئوال بپرسم؟”

گفت: بگو. گفتم:” ميشه بپرسم چرا هيچي بهش نگفتين حالا هم اينطوري…؟”

گفت: “ببين الان جنگه کار گير نمياد بخصوص توي اين مناطق. اين ميدونه از اينجا بره شايد از گشنگي بميره، زن و بجه داره و هزار بدبختي با همه اين‌ها با اينکه همه اين ها رو ميدونه اينطوري مي‌کنه. اين نشون ميده من اينقدر بهش فشاراوردم اينقدر بد و سخت گرفتم که اينطور منفجر شده. تقصير منه.”

حرفش بيست و خورده‌اي ساله توي سرمه هميشه توي برخورد با آدم‌ها، با کارگرها يادش ميفتم. خدا رحمتش کنه آقا مير از اون روز يه ارج و قرب ديگه‌اي داشت برام. تا آخر عمرش مثل پدر ميموند برام توي صنعت نفت.

دو جوان پيمانکار هيچ نمي‌گفتند، لابد مثل من ذهنشان درگير آقا مير بود.

با خودم گفتم اين قصه را يک روز مي‌نويسم.

روی زلال پر عظمتش را وقتی با همراهی همیشگی و روزمرگی میپوشانی از دیدن عمق آن غافلی. از پیشرفتش غافل می شوی از پویائی و جلو روندگیش هم. با فاصله گرفتن است که تلنگر می خوری. که عمق را دوباره می بینی. می بینی چه ریشه دوانده، چه جوانه زده، برگ داده این عشق. چه تاریخ دارد، خاطره دارد. یک قسمتهائی، یک زمان هائی را مال خود کرده است، سندش را به نامش زده. کافه ای، خیابانی، پیاده روئی یا شاید حتی منظره ای را مال خود کرده، رنگش داده. علامتش زده، سنجاقش زده به گوشه ای از تاریخش، جدایش کرده از دیگر مکان ها و زمان ها که می آیند و می روند. ته ذهنت، شاید حتی در ناخودآگاهت می گوئی این مال ماست، این مکان تعلق دارد به عشقمان به هستی مشترکمان.

به فاصله مدیونم این روزها، یک زلال بینی دوباره را مدیونم.

یک موقع هائی الکی دلش می گیره. خودشم نمی فهمه از کجا و به چه دليل. انگار هزار و یک چیز، همه ترس‌هاش، همه نامفهومی و کدر بودن آیندش، همه سردرگمي‌ها و گیجي‌هاش، همه جبر جغرافیائی و زمانیش، از اون ته ناخوآگاهش، مثل یک دست نامرئی میاد بالا و می کشدش پائین و می بره توی خودش. بدون اینکه بدونه چرا، یک هو می بینه دلش گرفته الکیِ‌الکی.

می گردی. می بینی چیزی نیست، دلیلی نیست. پوزخندی تلخ به خودت مي‌زنی و سعی می‌کنی بیای بیرون از اون حال و هوا. اما نمی دونی چه مرگته، یک هو نگاه می کنی مي‌بینی دلت می خواد بشینی زل بزنی به ترک دیوار یا یک عکس قاب شده، بی آنکه مهم باشه که چه عکسیه. یا بشینی کنار دریا ساعتها زل بزنی بهش بدون اینکه موجی رو بشماری. آدمیه دیگه یک هو می بینی پشت چشمت بیخود و بی جهت تر شده و نگاهت پر ازسرخیه و گلوت پراز بغض.

انگار خروارها وخروارها  دلیل و خبر بی انکه هیچکدوم واضح باشه داره هدایتت می کنه به یه تلخی گنگ اما نه خیلی نا آشنا.

این وقت هاست که دلت می خواد بری بشینی یه چیزی، دلیلی، ولو بی خود، ولو خیلی دور و نامربوط پیدا کنی، باهاش حرف بزنی و به بهانه جواب همراهی و همدلیش رو حس کنی.

آدمیه دیگه، آدمی …

جرقه‌ها ريشه در درونت دارند، در وجودت، در هستيت، در کودکيت، درون کودکت.

عشق پر جرقه، عشق پُر عطش است پر از خواستن و خواسته شدن، پر از تمناي حضور، پر از ميل به وصل شدن ميل به درگير شدن، ميل به عرياني و بي‌پردگي، عرياني روح و تن. عرياني پر صداقت.

وقتي بايد جرقه باشد، نگاه و لبخند و صوت و نجوا همه جرقه‌ مي‌سازند، بي‌آنکه چراييش را بداني و بفهمي.

اما جرقه‌ها را عقلانيت، تعهد و يکرنگيست که زنده‌ نگاه مي‌دارد. همان ها هستند که عشق را جلا مي‌بخشند، تکرارش مي‌کنند، صيقلش مي‌زنند، که زنگار کهنگي و ايستائي را مي‌زدايند و کهنگي را ارزشمندي شراب‌وار مي‌بخشند.

آنگاه است که جرقه هربار، باز به آتشت مي‌کشد حتي اگر سال‌ها تکرار شده باشد، حتي اگر سال‌ها گذشته باشد.

اين آتش دلپذير‌ترين گرماي جهان را درخود دارد.

]]> http://deraak.wordpress.com/2010/08/25/jaraghe/feed/ 0 deraak http://deraak.wordpress.com/2010/08/14/602/ http://deraak.wordpress.com/2010/08/14/602/#comments Sat, 14 Aug 2010 12:31:47 +0000 deraak http://deraak.wordpress.com/?p=602 ]]> یک بحثي هست توی روانشناسی به اسم “پروجکشن” یعنی اینکه زني، مردي، کسي – حتي روانکاوي مشکل دار- بيايد مسائل حل نشده درونش، عقده‌هاي وجوديش، پيش نويس شخصيتي حل و فصل نشده خودش، ناکامي‌هايش را بردارد بيندازد روي ديگري. ديگري را از آن دريچه ببيند و برايش نسخه بپيچد.

اگر من اين کار را بکنم. ديگري، ديگري نيست خود منم پروجکت شده رفته نشسته روي آن طفلک.

حالا بيايم نسخه هم برايش بپيچم، گيرم بلد هم نباشم به جاي سايکوتراپي “ننه تراپيش” مي‌کنم. نسخه که نه، دستورنامه و الگوريتم رفتاري برايش صادر مي‌کنم. به کجا خواهمش برد؟

اين روزها انگار مد شده است. در روزمره مان در دوستان و همکارانمان، در آشنايان و خويشانمان، اين مد شده است. از آن بدتر، در دنياي مجازيمان هم مد شده. اين نسخه پيچيدن ها، اين حکم صادر کردن ها، نصيحت ها.

باورمان شده است که باورمان را بايد نسخه بپيچيم، به نام تجربه، به نام درست تر ديدن، به نام پيرهن بيشتر پاره کردن بايد جارش بزنيم، حکمش کنيم. بي آنکه يک آن به آن بينديشيم که فضا و پيچيدگي شخصيتي طرف چقدر است و کجاست، بي آنکه در نظر بگيريم کجا حريم آدمهاست، کجا تصميم گيري با خود آدمهاست. اصلا بي آنکه ببينيم اين حکم و دستور چقدر مائيم چقدر خود ما در آن نهفته است، مشکلاتمان، مسائل حل و فصل نشده وجوديمان، ناکامي‌هايمان.

تنها شايد کافيست به روانکاو و مشاوري کار درست و پدر مادر دار اگر مي‌شناسيم آدرسش دهيم، اگر هم نمي‌شناسيم بگذار به همدلي يا حتي همزباني بسنده کنيم، دوست ماست! بيش از اين گيج و گرفتارش نسازيم.

]]> http://deraak.wordpress.com/2010/08/14/602/feed/ 1 deraak